18px

Bức Tranh Mất Góc Ở Bảo Tàng Cũ · Chương 02 · 2026-11-27 · 881 chữ · 5 phút đọc

Phiếu nhập kho năm 1984

Tác giả: Phạm Quốc Bảo · Bản gốc 100% · Tự động lưu tiến độ đọc

Kho bán hầm của bảo tàng luôn mát hơn mặt đất chừng bốn năm độ, phảng phất mùi giấy cũ, gỗ thông và một chút ẩm nhẹ đặc trưng của tường gạch dày xây từ đầu thế kỷ trước. Khi Ngọc Hân xoay chiếc chìa khóa đồng nặng tay và đẩy cánh cửa sắt mở ra, hàng đèn huỳnh quang nhấp nháy hai nhịp rồi tỏa sáng đều khắp dãy giá thép cao sát trần.

Hai thùng gỗ đựng phiếu kiểm kê thập niên tám mươi nằm gọn ở góc cuối cùng, sát bậc thông gió có lưới chắn côn trùng. Khánh trải một tấm vải sạch xuống chiếc bàn gỗ gần đó, cẩn thận nhấc từng bó phiếu buộc dây cói ra ngoài. Giấy thời ấy mỏng, màu hơi xám và có mùi mực cửu long pha lẫn mùi bụi thời gian. Cả hai đeo khẩu trang mỏng, chia nhau lần theo thứ tự tháng năm mà không ai nói chuyện ồn ào, chỉ nghe tiếng giấy lật sột soạt đều đặn.

Phải đến gần bốn giờ chiều, khi ngoài cửa thông gió nắng đã chuyển màu mật ong, Ngọc Hân mới khẽ reo lên. Cô rút từ giữa bó phiếu tháng mười một năm 1984 một tờ giấy kẻ ngang đã sờn bốn góc. Ở góc trên bên phải đóng dấu đỏ nhòe: K4-84-B.

Khánh đặt bó phiếu của mình xuống, vòng sang nhìn qua vai cô. Tờ phiếu ghi nhận việc bàn giao tạm thời bức tranh lụa Chiều Bến Sông Hồng từ kho lớn sang xưởng đóng khung bên ngoài để thay nẹp gỗ bị mọt. Phần chữ viết tay bằng mực xanh rất ngay ngắn, đúng quy cách hành chính. Nhưng ngay bên dưới dòng mô tả tình trạng tranh, có một dòng chữ khác viết thêm bằng bút bi mực tím, nét nghiêng và vội hơn hẳn: Đã tách góc phải để giữ bản đối chiếu, gửi kèm xưởng khung phố Nguyễn Thái Học. Ký tên: T.V.L.

"T.V.L là ai?" Khánh đọc lại hai lần, cố nhớ tên những cán bộ cũ trong danh sách kỷ yếu của bảo tàng. "Hồi năm 1984, bác Phan Trọng Đạt mới là phó phòng trưng bày. Người ký tên tắt như thế này thường là thực tập sinh hoặc nhân viên kỹ thuật phụ việc."

Ngọc Hân nhanh nhẹn rút điện thoại chụp lại tờ phiếu ở chế độ rõ nét, sau đó lật mặt sau tờ giấy lên xem. Mặt sau gần như trắng trơn, trừ một dòng bút chì mờ gần mép dưới: Tránh nhầm với bản chép của ông Kỷ. Khi nào cụ Hảo về, nhập lại làm một.

Không gian trong tầng bán hầm bỗng trở nên tĩnh lặng lạ thường. Khánh ngồi tựa lưng vào thành bàn, xâu chuỗi từng mảnh thông tin vừa hiện ra. Năm 1984, bức tranh lụa được đưa ra khỏi bảo tàng để thay khung. Vì lý do nào đó, người mang tên viết tắt T.V.L nghi ngờ có sự tráo đổi với một bản chép tay của ai đó tên Kỷ, nên đã làm một việc táo bạo đến khó tin: cắt tách riêng góc có chữ ký và triện gốc ra để làm vật đối chiếu, rồi gửi mảnh lụa nhỏ ấy sang một tiệm đóng khung trên phố Nguyễn Thái Học.

"Nhưng tại sao suốt bốn mươi năm không ai nhập mảnh lụa ấy lại?" Ngọc Hân hỏi nhỏ, ánh mắt vừa tò mò vừa có chút xót xa. "Hồi đó bác Đạt có biết chuyện này không?"

"Anh nghĩ mình nên hỏi thẳng bác Đạt," Khánh đáp. "Bác ấy vừa là người giữ kho lâu nhất, vừa biết rõ các tiệm đóng khung nào hồi bao cấp từng nhận làm việc cho bảo tàng. Phố Nguyễn Thái Học ngày xưa có đến bảy tám nhà làm khung tranh gia truyền, giờ còn lại chắc chỉ đếm trên đầu ngón tay."

Họ cất lại từng bó phiếu vào thùng gỗ đúng như trật tự ban đầu, ghi chú lại vị trí của tờ K4-84-B vào sổ theo dõi của Ngọc Hân rồi khóa cửa bán hầm. Khi bước lên bậc cầu thang trở lại sân bảo tàng, cơn gió chiều cuối xuân thổi qua tán xà cừ làm lá non rì rào trên đầu.

Khánh bấm số gọi cho ông Phan Trọng Đạt. Đầu dây bên kia reo bốn hồi thì giọng nói trầm ấm, hơi khàn của vị cựu giám đốc vang lên. Khi nghe Khánh nhắc đến bức Chiều Bến Sông Hồng và ba chữ cái T.V.L, đầu dây bên kia im lặng mất mấy giây.

"Cháu tìm thấy tờ phiếu năm tám tư rồi à?" Giọng ông Đạt bỗng chậm lại, mang theo một nỗi bồi hồi khó gọi tên. "T.V.L là Trần Văn Lượng, cậu sinh viên mỹ thuật thực tập dưới tay bác năm đó. Cuối năm ấy Lượng đột ngột theo gia đình chuyển vào Nam, còn cụ Hảo thì mất vì bạo bệnh trước khi kịp đối chiếu tranh. Nếu hai cháu còn muốn tìm mảnh lụa nhỏ kia, sáng mai ghé nhà bác uống chén trà, bác viết cho địa chỉ tiệm khung nhà cụ Khâm trên phố Nguyễn Thái Học."