Tháng năm ở ngôi trường trung học phổ thông ven biển Nha Trang bắt đầu bằng tiếng ve ngân râm ran trên mấy tán bàng già và mùi gió biển mặn nhẹ luồn qua hành lang tầng ba mỗi giờ ra chơi. Trên góc phải tấm bảng đen của lớp 12A3, dòng chữ phấn trắng đếm ngược ngày thi tốt nghiệp sáng nay chỉ còn vỏn vẹn hai mươi mốt ngày.
Trịnh Hoàng Anh ngồi ở dãy bàn sát cửa sổ, tay xoay nhẹ cây bút bi màu xanh, lắng nghe cuộc tranh luận sôi nổi của cả lớp trong giờ sinh hoạt cuối tuần. Chủ đề vẫn là chuyện muôn thuở của học sinh cuối cấp: chụp kỷ yếu sao cho khác biệt. Nhóm bạn nam bàn cuối đòi thuê trang phục cổ trang chụp ngoài bãi đá, nhóm bạn nữ tổ hai lại thích đi công viên nước, còn lớp trưởng thì lo lắng chuyện tốn kém và mất thời gian ôn thi nước rút.
"Hay là năm nay lớp mình làm kỷ yếu gọn nhẹ thôi, nhưng làm hai thứ mà sau này mười năm mở ra vẫn thấy đúng là 12A3?" Hoàng Anh giơ tay phát biểu, giọng trong trẻo và mạch lạc nhờ ba năm làm phát thanh viên của câu lạc bộ truyền thanh trường.
Cả lớp im lặng quay về phía cô. Cô giáo chủ nhiệm Đặng Thu Hà ngồi trên bàn giáo viên cũng mỉm cười gật đầu ra hiệu cho Hoàng Anh nói tiếp.
"Thứ nhất, mình giữ lại ba buổi chiều cuối tuần để chụp ảnh sinh hoạt thật ngay tại trường và dọc bãi biển trước cổng, không cần thuê trang phục đắt tiền — cứ mặc đúng áo trắng đồng phục," Hoàng Anh nói, rồi quay sang nhìn cậu bạn cùng bàn đang lúi húi lau ống kính máy ảnh cơ cũ. "Gia Bảo có chiếc máy ảnh phim của ba để lại, mỗi cuộn chụp được hai mươi bốn kiểu, không chụp bừa được nên bức nào cũng phải chọn khoảnh khắc đáng nhớ nhất. Thứ hai, mình sẽ mượn máy ghi âm của phòng Đoàn, phỏng vấn mỗi thành viên trong lớp một phút về điều họ nhớ nhất trong ba năm qua."
Nguyễn Gia Bảo hơi bất ngờ khi bị gọi tên, gãi đầu cười hiền nhưng đôi mắt lập tức sáng lên. "Nếu lớp đồng ý, mình góp hai cuộn phim màu luôn. Chụp máy phim chờ rửa ảnh mới hồi hộp, với lại chụp ngay trong lớp học, căng-tin hay nhà xe sẽ thật hơn nhiều so với đứng tạo dáng cứng đơ."
Ý tưởng vừa tiết kiệm vừa gần gũi lập tức nhận được tràng pháo tay giòn giã của gần như cả bốn mươi thành viên. Cô Thu Hà gõ nhẹ thước lên mặt bàn gỗ, ánh mắt lộ rõ vẻ tự hào: "Cô duyệt phương án của Hoàng Anh và Gia Bảo. Cô tài trợ toàn bộ tiền tráng rửa phim và in thành một cuốn album dán tay để tặng mỗi bạn một bản photo kỷ niệm trước ngày chia tay."
Tan học chiều hôm đó, thay vì vội vã đạp xe về thẳng nhà như mọi hôm, Hoàng Anh và Gia Bảo nán lại hành lang tầng ba khi sân trường đã vắng bóng học sinh. Ánh nắng cuối ngày ở thành phố biển dịu dàng nhuộm vàng bức tường vôi cũ và những hàng ghế đá trống. Gia Bảo nâng chiếc máy ảnh cơ màu bạc lên ngang mắt, xoay nhẹ vòng lấy nét rồi bấm tách một tiếng gọn gàng.
"Ủa, Bảo chụp cái gì vậy? Trên sân có ai đâu," Hoàng Anh ngó ra lan can hỏi.
"Chụp kiểu đầu tiên của cuộn phim: bóng nắng chiều trên hàng ghế đá lớp mình hay ngồi ăn bánh tráng trộn," Bảo đáp, cẩn thận kéo cần lên phim. "Còn hai mươi ba kiểu nữa. Từ ngày mai tụi mình bắt đầu đi 'săn' từng gương mặt của 12A3 nhé, lớp phó."
Hoàng Anh bật cười, mở cuốn sổ tay ghi danh sách bốn mươi cái tên trong lớp, đặt ngay dưới cùng hai dòng chữ nắn nót: 41. Cô giáo Đặng Thu Hà và 42. Bác Hùng bảo vệ. Mùa hè tuổi mười tám đang trôi nhanh hơn bất kỳ mùa nào trước đó, nhưng lần đầu tiên cô cảm thấy mình có thể giữ lại một phần ánh nắng của nó bằng những thước phim chậm rãi và tiếng nói chân thành.